26.9.1965

Blao, 26/9/1965

Ánh Ánh Ánh

Đêm Blao đã quá giờ giới nghiêm. Anh vừa từ phố trong một quán cà phê nhỏ trở về. Thành phố chỉ còn sương mù xuống trắng xoá. Con đường phố như xác một chiếc hộp rỉ sét bỏ đi. Anh lan man một mình và thấy nhớ Ánh quá sức. Mọi người trong thành phố núi đồi này đã ngủ yên từ lâu. Không còn ai ngay cả một ông cảnh sát.

Ở Huế giờ này vẫn còn ông cảnh sát đứng canh từ đầu cầu Phú Cam. Anh nhớ đã có viết trong tập giấy đầu tháng 9 "...Bây giờ mọi người đã ngủ yên. Chỉ còn ông cảnh sát thức đó làm nhân chứng ù lì độc nhất cho nỗi nhớ nhung trong anh". Hôm anh viết đoạn này là nhân sự vắng mặt của Ánh liên miên đến hơn mười hôm. Giờ đây ngồi nhớ lại sự có mặt rời rạc của Ánh trong suốt mùa hạ vừa qua anh cũng còn thấy buồn mang mang - dù đã cố gắng hiểu Ánh và cố gắng nhắn nhủ mình.

Cả mùa hạ đã trôi xa. Mùa thu cũng trôi xa. Mùa đông này thì anh đã lên đồi, Ánh còn ở vùng đất nhiều giòng sông trôi qua đó. Giờ này đèn điện đã tắt ngúm cả. Anh thắp nến để trước mặt và nhớ cả một mùa hoa - hồng - bạch - lạp cũ.

Đêm rất buồn rất buồn. Anh ngồi chong mình trên một khoảng trời nhỏ nhìn về lâu đài có Ánh nằm ngủ như la belle au bois dormant(84).

Sương trắng mù và rất lạnh. Ngày chủ nhật đã qua hẳn rồi đó.

Sự buồn phiền của mỗi ngày rơi xuống và sắp hàng chồng chất trước mặt. Một ngày nào buồn phiền sẽ cao lên như núi và chân dung của chính mình sẽ hằn lên đó như những lời cổ ngữ từ một thời nào.

Ánh ơi,

Anh còn phải ngủ vì trời đã lạnh lắm rồi. Anh ao ước bây giờ mở cửa ra bỗng dưng có chiếc cầu bắc qua giòng sông và anh bước qua cầu rồi rẽ về phía tay phải đi đến căn nhà có mùi thơm dạ lan và đứng đó gọi tên Ánh thật thầm để chỉ vừa đủ Ánh nghe. Anh sẽ giữ được tay Ánh một lúc rồi sương mù xuống thật nhiều và anh bỗng thấy mình rơi về lại trên đồi núi này.

***

(84) Người đẹp ngủ trong rừng 

23.9.1965

Thứ năm 23/9/1965

Ánh ơi,

Bây giờ là đêm rất đầy ở thung lũng này, anh đang ngồi nhìn ở phía đồi xa có từng chấm đèn đỏ rất buồn và trái núi thì đã bị che khuất từ chiều bởi mây xám.

Anh nhớ rất nhớ đêm bây giờ ở đó Ánh đang ngồi bình an trong căn phòng ngát mùi hoa dạ lan và căn nhà anh đầy bóng tối trong căn phòng với chiếc bàn bureau nằm yên cùng những di tích còn để lại đó của anh.

Có thể bây giờ đang còn mưa trên lá long não. Và chiều thứ năm này sao anh bỗng nghĩ là Ánh cũng có thể trở lại căn phòng đó để nhìn sự vắng mặt của anh, để ngồi trên chiếc ghế mây đó đếm lại dấu vết vừa qua của mùa hạ mùa thu. Để nhìn vẻ hư vô trên từng ngón tay rất dài bỏ hoang của Ánh. 

Hãy năng trở lại đó ngồi một lúc để cho anh hy vọng rằng Ánh cũng tha thiết với những - gì - đã - qua của anh.

Đêm rất dày đen. Sâu đất của núi rằng cũng đã reo lên âm thanh rất nhọn.

Ánh ơi,

Nếu bây giờ anh ra ngoài trời gọi to tên Ánh thì tiếng gọi sẽ dội ra xa, cây cối sẽ thức dậy và loài sâu đất sẽ phải im đi.

Anh bây giờ, nhất là trong giây phút này, chỉ mong làm sao có đủ phép màu để làm cho những kẻ mình yêu thương được hạnh phúc.

Mỗi ngày sống qua là mỗi ngày thấy sự bình an sa sút đi một chút. Tâm hồn cũg hư hao đi nhiều,

Anh không còn mong gì hơn là được tìm gặp mình mãi giữa những người yêu thương. Sự dấn thân nên chỉ có một lần và kéo dài cho mãi mãi. 

Ánh có nghĩ thế không.

Viết thư về cho anh như thế này:

Trịnh Công Sơn

Hộp thư lưu trữ

Ty Bưu điện Bảo Lộc, Lâm Đồng

Đêm rất buồn và anh thấy đơn độc hơn bao giờ cả.

Ánh ơi Ánh ơi đã xa quá rồi phải không làm sao còn nghe lời gọi âm thầm này. Đêm anh ngồi khoanh tay đốt thuốc và nhìn khoảng tối đen bên ngoài. Sẽ còn rất nhiều đêm như thế này nữa không một kẻ quen thuộc thân yêu để dùng ngôn ngữ trìu mến của nhau.

__________________________

Blao, 23/9/1965

Ánh 

Buổi trưa anh không ngủ được nên lang thang ra phố. Mưa nhỏ rồi lớn dần đuổi anh chạy về đây. Anh đang ngồi ở câu lạc bộ sát bờ hồ. Bờ hồ bây giờ cũng điêu tàn lắm. Người ta đã chặt bỏ những cây khô sống bao nhiêu năm nay trong hồ. Có một vài chỗ nước rút xuống chỉ còn bùn đen.

Buổi chiều gió thật lạnh. Anh đã mặc áo ấm suốt ngày ở đây.

Anh nhớ Ánh lắm mà ngôn ngữ thì quá chật hẹp, quá cũ kỹ không chuyên chở nổi sự nhớ nhung này. Nên anh đã nói, đã nhắc mãi mỗi ngày mà vẫn chưa đỡ nhớ tí nào.

Ngồi ở đây nhìn ra từng ô cửa kính rất lớn anh mơ hồ thấy mình như lại về một vùng đất nào mới sơ khai. Cả thành phố chỉ xanh rì những cây cối và từng khoảng đất đỏ.

Hiện giờ ở tỉnh đang có một buổi văn nghệ sẽ tổ chức vào cuối tháng. Anh phụ trách chương trình này nên bây giờ vẫn còn được rỗi rảnh không làm việc gì cho đến cuối tháng. 

Anh nhớ Ánh lạ lùng đó Ánh. Mà Ánh thì chỉ mong anh chóng đi xa, anh nghĩ thế. Mùa thu hầu như không có trên miền này. Ở đó lá đã bắt đầu vàng chưa Ánh.

Nhưng bụi mờ dọc theo những con dốc đất đỏ ở đây anh vừa đi qua ban sáng và thấy lá của hoa mặt trời xanh um. Anh ngắt gửi về Ánh một ngọn. Hoa thì vẫn chưa nở. Có lẽ đợi hôm nào có mặt trời thì hoa mới bắt đầu hiện diện và cũng là mùa mà anh đã gọi là mùa sinh nhật của hướng dương. Anh đang nhớ thầm về những buổi chiều thứ năm đó. Chỉ mới có vài ngày mà tưởng chừng như ngàn đời qua đi trên anh. Anh chợt nghĩ rằng cuộc đời buồn bã như thế này sao chúng mình không tha thiết với nhau hơn.

Những ai chưa bao giờ đi, chưa bao giờ sống qua nhiều nơi, sống qua những ngày mưa ngày nắng trên bao nhiêu vùng đất khác nhau, chưa bao giờ nhìn sâu vào bên sau của con người thì hẳn mới còn đua đòi vào những hời hợt nhạt nhẽo của đời sống được.

Buổi trưa trời âm u và hơi lạnh.

Anh vẫn không thể nào không thấy sự lạc lõng của mình nơi đây.

Ở trường Đồng Khánh giờ này chắc Ánh đang mài miệt với những bài vở mới. Sân trường đã có những cây hoa vàng, tím mọc nhoi lên trên từng bãi cỏ xanh. Đúng không. E cũng phải mất đến hằng mấy tháng anh mới tạm ổn mình được vào với thành phố này lại.

Bây giờ anh không còn làm người gác hải đăng. Ánh cũng thôi làm người mang lửa. Chúng mình làm sao níu cho được tay nhau trong suốt mùa đông này?

Cơn mưa như thác đổ ngoài trời. Đồi trà bây giờ mù mịt không còn thấy gì.

Anh đang có Ánh - tuổi - nhỏ trước mặt rong chiếc hộp nhỏ anh mang theo đó.

Mưa rất buồn. Như một điệp khúc dai dẳng trong mấy tháng mùa đông này.

Ánh ơi

Nếu còn sự yêu thương và nhớ nhung nào trong Ánh thì hãy gửi làm quà cho anh để anh coi thường những tháng ngày ẩm mục nơi đây,

Nhớ vô ngần

Thân yêu, yêu dấu,

Trịnh Công Sơn 

22.9.1965

Blao, 22/9/1965

Dao Ánh,

Buổi trưa anh nằm không thể ngủ. Nhạc từ radio vẳng lên rất buồn những My falling love, Tennessee waltz(82). Anh phải ngồi dậy để tránh vẻ rờn rợn lạnh lùng phủ lên thân thể.

Trước mặt anh bây giờ là vùng đồi có trồng cây trà và những căn nhà mái tôn vách ván.

Vaya con Dios(83).

Bao giờ bỏ mặc chốn quen thuộc để trở lại những vùng heo hút như thế này anh cũng phải mất đi vài tuần để tìm lại sự ổn định cho đời sống.

Anh quá nhớ Ánh, nhớ nhà.

Thấy mình như còn dính liền với không khí ở đó. Trời đang kéo về một cơn mưa. Trên vùng cao nguyên bao giờ mưa cũng buồn. Anh vẫn còn nằm nhác nhớm ở đây chưa làm gì cả.

Mưa đã bao cả vùng đồi.

Anh đang ở tạm nhà của một đứa bạn. Chúng nó đã đi dạy cả rồi. Anh nằm lẫn trong vẻ tịnh mịch này và cảm thấy quá sợ hãi. Nơi đây mang hẳn sự âm thầm của một nhà tu.

Đêm hôm qua anh đã uống rượu say đến không còn biết gì và ngủ mê. Đời sống dìu anh vào những vô nghĩa sâu xa tăm tối. Những ngày này chắc anh phải say mỗi đêm để dễ ngủ để tránh bớt nghĩ ngợi về thân thế của mình và cũng bớt nhớ nhung về đó.

Ánh ơi,

Anh đang mỗi ngày một bị cuốn hút vào trong nỗi thắc mắc về sự vô nghĩa. Dù đã bao nhiêu lần anh nghĩ rằng chẳng ai có thể can dự vào đời sống riêng rẽ của ai, nhưng anh vẫn thấy cần thiết sự giúp đỡ của Ánh. Hãy giúp đỡ anh nhiều hơn, để anh đủ can đảm đi xa hơn trên lối dài trùng trùng phía trước. Ánh rảnh rỗi nên ghé đến nhà chơi với Thuý cho vui rồi thỉnh thoảng cùng ghé lên thăm chị Vân. Ở nhà anh bây giờ vắng lắm. Anh nghĩ rằng mỗi gia đình như một nguồn nước, ở đó có từng con nước nhỏ trôi đi. Mỗi ngày mỗi ngày từng con nước nhỏ đó bỏ nguồn mẹ và tìm về những vùng nước khác. Đời sống nghĩ thật cũng nản lòng lắm. Đôi lúc anh nghĩ không nên dìu Ánh qua những miền - buồn - thảm này mà một người yêu đời phải phủ nhận, phải quay mặt làm ngơ nhưng rồi anh nhận ra rằng không gì làm mình tha thiết với đời sống hơn những bi đát mà từ đó mình thoát ra cùng với thân phận mình đã gắn bó một lần vào đó.

Anh thương yêu Ánh như thương yêu nỗi buồn. Anh quý mến Ánh như quý mến vẻ trong sáng của tuổi thần thoại đã mất. Anh muốn giữ Ánh đời đời như giữ chính nỗi xót xa của mình. Anh cầu mong sự huyền nhiệm nào đó giữ Ánh mãi gần anh. Sự huyền nhiệm đó mong sẽ lớn dần mãi trong Ánh.

Đã 5 giờ chiều, có lẽ Ánh còn ngồi ở lớp. Không hiểu giờ này ở Huế có mưa không. Ánh có nhìn ra ngoài cửa sổ để thấy tâm hồn mình cũng thênh thang như trời mây ở ngoài kia.

Chúng mình đã có mặt bênh cạnh nhau hơn hai năm rồi. Anh đã dự phần vào hai sinh nhật của Ánh. Hai mùa thu. Hai mùa xuân. Hai mùa hạ. Hai mùa đông. Tình cảm này đã âm thầm sinh sống như một loài rêu xanh mướt trên đá nâu sẫm. Anh nhớ Ánh nhiều quá ở đây. Có lẽ nào rồi một hôm Ánh cũng dứt bỏ vùng đất có anh ở đó mà ra đi. Lúc đó chắc anh cũng chỉ có thể xót xa mà nghĩ rằng mình chưa có được đôi tay nhiệm màu của đời sống. Ánh ơi, mưa vẫn chưa dứt. Thành phố vắng tanh. Anh ngồi trong quán này một mình như một người khách độc nhất trong một tỉnh lẻ buồn thảm. Sự sống ở đây xem chừng như gắng gượng.

Anh sẽ để ngày tháng ở đây mà nhớ nhung Ánh, nhớ cả vẻ nồng nàn, sự giận hờn và ngay cả những bội bạc nếu có.

Ánh ơi,

Hư vô trải rộng mênh mang. Anh muốn gửi về cho Ánh một ít cùng với giá buốt ở đây.

Anh nhớ Ánh nhớ Ánh.

Hãy bình an và huy hoàng như loài hoa mà Ánh đã một lần mang tên.

Anh chúc Ánh như thế.

Yêu dấu vô cùng.

Trịnh Công Sơn

***

(82) Có lẽ là một trong hai bài hát về tình yêu nổi tiếng thời đó: Can't help falling in love (with you) do Elvis Presley hát, hoặc bài Wheni I fall in love do Nat King Cole hát; Tennessee waltz là bản nhạc đồng quê lừng danh do Redd Stewart và Pee Wee King sáng tác năm 1946, đến năm 1950 ca khúc này qua giọng hát Patti Page bán được nhiều triệu đĩa, và đến năm 1965 trở thành bài hát chính thức của tiểu bang Tennessee (Hoa Kỳ)

(83) Thuật ngữ Latin, có nghĩa là "Đi cùng Chúa", cũng là tên một ca khúc nổi tiếng do Larry Russell, Inez James và Buddy Pepper sáng tác năm 1953, từng được rất nhiều ca sĩ tên tuổi hát.

20.9.1965

Đà Lạt, 20/9/1965

Ánh thân yêu,

Anh đến đây đúng 3 giờ rưỡi. Vừa mới ngồi ở Phú Bài. Rồi Đà Nẵng. Bây giờ đã ở đây. Mưa và sương lan man cùng khắp. Vẻ sương khói này làm anh nhớ Ánh hơn, nhớ Ánh hơn.

Ánh ơi,

Trời lạnh ghê lắm. Anh nhớ những ngón tay mà bây giờ đã xa cách rồi.

Đà Lạt vẫn như cũ.

Anh sắp kiếm xe về Blao không hiểu có kịp không.

Ánh ơi Ánh ơi

Mùa giá rét trở về đó. Hãy mặc áo ấm vào cho bàn tay bớt rét đi. Mùa đông nào chúng mình cũng xa nhau.

Những ngày mùa hạ mùa thu đã ở sau lưng anh với dáng Ánh đi về mỗi ngày.

Anh thương nhớ Ánh vô cùng đây.

Sao những ngày gần nhau Ánh không nói gì với anh, không nồng nàn, không bớt lạnh nhạt.

Bây giờ thì đồi núi đã ở dưới chân, mây cũng bồng bềnh đưới đó. Ánh ở cách anh hằng mấy dãy núi triền miên này.

Ánh ơi

Ánh ơi

Anh chưa biết nói gì ở đây.

Chỉ còn nói lời rất nhỏ là nhớ Ánh lắm.

Trịnh Công Sơn

_____________________________


Đà Lạt, 20/9/1965

Dao Ánh của anh,

Anh vừa đến đã vội vã viết thư gửi cho Ánh ngay để lấy xe về Blao cho kịp. Nhưng qua bến xe thì xe đã không còn chiếc nào vì quá chiều rồi.

Như thế thì đành ở lại. Anh vẫn lấy phòng ở Grand hotel như mọi lần.

Đã bắt đầu thấy buồn lắm rồi đây.

Mưa rả rích và gió lạnh.

Buổi sáng còn thấy Ánh đó bây giờ đã xa khơi mù mịt.

Hồi sáng có Nhung và Thuý đi đưa anh.

Mới đó rồi đây. Tất cả vùng ẩn náu như cuốn đi trên thác lũ. Anh thấy quá ê ẩm và xem ra đời mình không nghĩa lý gì hết.

Ôi thành phố. Dao Ánh. Và bè bạn.

Sáng mai anh sẽ về Blao sớm.

Bây giờ buổi chiều chuông nhà thờ đổ xuống đồi cao nghe rất buồn.

Chốc nữa anh sẽ sang phố ăn cơm và về ngủ một mình trong căn phòng thênh thang này.

Ánh ơi,

Anh nhớ Ánh ghê lắm cùng với sự vắng lặng ở đây.

Đời sống bồng bềnh quá cũng phải chán nản.

Anh chỉ còn mong được nằm yên và quên đời mình.

Bây giờ anh chẳng còn một tha thiết nào ngoài Ánh.

Tất cả vẻ nguỵ tạo dối trá của đời sống này đã làm anh chán chê tất cả.

Anh chỉ còn mỗi ngày đọc tên Ánh, như đọc tên một miền trìu mến cuối cùng.

Médaille(79) lúc sáng anh cho Ánh hãy giữ thật kỹ. Đó là symbole(80) của một vật thật của tình yêu.

Anh sang phố một tí rồi về sẽ viết tiếp cho Ánh.

***

Anh vừa ở phố ăn cơm về. Phố cũng đông người như mọi lần. Anh lầm lũi đi trong đám người ấy. Mưa thì rớt trên đầu từng giọt nhỏ. Những cô gái che dù mặc áo ấm đi ngoài phố trông cũng khá đẹp. Nhưng anh chỉ còn nhìn thấy Ánh trên những khuôn mặt đó mà thôi. Ánh như một loài mây ngàn bồng bềnh nhẹ nhàng mà quá xa xôi.

Anh quá nhớ Ánh mà làm thế nào để thấy được.

Những bụi hoa mặt trời nằm ở triền con dốc lên phố đã bị chặt cùn cả rồi. Những cây hoa anh đào thì đã trơ cành - một ít lá còn sót lại buông rủ như từng xác chết treo cổ.

Anh không hiểu sao người ta vẫn thích đây hay Sài Gòn được. Tất cả chỉ muốn làm rối ren thêm cho đời sống. Anh chỉ cầu mong cho anh về sống yên ở đó với sự có mặt thường xuyên của Ánh mỗi ngày.

Nếu đời sống này còn cho anh có Ánh dài lâu thì anh nghĩ rằng đó đã là hạnh phúc của đời sống mình rồi. Một thứ hạnh phúc quý giá nhất của con người và anh còn muốn đòi hỏi gì hơn.

Ánh ơi,

Đêm đã tràn lên ngập cả đồi núi này.

Hồ Xuân Hương mùa này nước đỏ ngầu như mùa nước lụt ở ngoài mình.

Quanh hồ có những người yêu nhau đi sát vào nhau. Anh mơ ước điều đó có một lần để mình bớt hằn thù với cuộc đời này.

Dancing nằm ngay dưới hotel này đã bắt đầu tấu nhạc.

Anh ước mong một ngày nào đưa Ánh đi qua những vùng đồi này để anh nghĩ rằng đồi núi cũng có thể làm cho con người thấy ấm cúng được.

Anh rất buồn và chưa bao giờ thấy thất vọng hơn. Anh nhớ quá tất cả vẻ ấm cúng mình vừa mới bỏ đi.

Ánh trăm năm Ánh ngàn năm.

Mọi người đang nghĩ rằng chúng mình đang tham dự vào một cuộc phù phiếm hư ảo. Anh không tin thế. Nếu nhỡ có gì buồn xảy đến cho anh thì chắc chắn sẽ không phải là lỗi anh. Tất cả những rủi may của cuộc yêu thương này còn cần cả Ánh.

Hôm ở Huế, cách đây độ một tuần, Tường và anh có ghé đến thăm Diễm My. Diễm My bảo rằng ghét Huế vì ở đây người ta thường xoi mói vào đời sống riêng của mình. Anh cũng nghĩ rằng điều đó đúng. Nhưng anh đã nói với Diễm My rằng tất cả những bêu rêu đó chỉ là những xác bèo, những rác rến trên một giòng sông không nghĩa lý gì. Nếu mình sống thực với bản  chất mình thì đó đã là một khí giới công hiệu nhất để đánh bẹp mọi lời gièm pha. Mình phải dám mang cả sự sống của mình đánh cá với đám đông không có lập trường đó. Mình dựa trên thực chất của bản ngã mình để đánh đổ đám người không có một bản ngã duy nhất để dựa vào. Thế nào rồi mình cũng thắng. Con người phải có một cái gì rất thực để hãnh diện vì mình đã thực hiện đúng sứ mệnh của đời sống, của condition humaine.

Ánh ơi,

Nhưng anh không muốn nói gì xa xôi hơn là niềm nhớ nhung về Ánh.

Sao anh thấy mình quá gắn bó với hình dáng Ánh.

Có bao giờ Ánh đã có ý nghĩ sẽ đánh lừa anh không. Sao Ánh không thể bao dung hơn, không thể quên mình hơn. Ánh chưa nhận ra được vẻ âm u trên đời sống của anh hay sao.

Anh muốn đánh đổi tất cả cuộc vui, tất cả phố phường này để có Ánh mà thôi.

Anh đang phiền muộn hơn bao giờ cả. Nhà thờ trên đồi ban đêm có những dì phước đi lễ tối.

Anh chỉ muốn cầu nguyện một lời duy nhất là có Ánh đời đời. Trăm năm ngàn năm đến bao giờ cũng được.

Ánh ơi Ánh ơi,

Như thế đó mà anh buồn bã như một căn bệnh không bao giờ lành. Hãy cho anh một lần tiếng nói của Ánh đầm ấm, nồng nàn hơn để anh có được giấc ngủ không mộng mị hãi hùng.

Ơi Ánh trên vùng đồi núi sương khói này.

Vô cùng vô cùng yêu thương và nhớ Ánh.

Anh,

Trịnh Công Sơn

***

(79) Huy hiệu, ảnh tượng

(80) Biểu tượng